प्याटर्न – प्रश्न

काही प्रश्न लोक विचारतातच का? कदाचित हा प्रश्न पण त्याच प्रश्नांपैकी

एखाद्या झोपलेल्या माणसाला घरातून विचारतात का रे झोपल्यास का? कळस म्हणजे तो झोपलेला माणूस झोपल्या झोपल्या डोळे मिटून उत्तरही अगदी मान हलवून किंवा तोंडाने हूं किंवा चक्क हो म्हणून उत्तर देतो.
अनेकदा जेवत असलेल्या माणसाला का रे जेवतोस का रे ?  सकाळी कामाला बॅग आणि टिफिन घेऊन जाणाऱ्याला पाहून विचारतात कामाला जातोस का? किंवा  गणवेशातील मुलं टिफिन, पाण्याची बॅग घेऊन, पायात बूट घालून निघालेले असताना काही शेजारी विचारतात काय रे शाळेत चाललास का? अरे काय कमाल आहे ? खात्री करून घ्यायची असते का प्रश्न विचारणाऱ्याला ? कदाचित हा प्रश्न पण त्याच प्रश्नांपैकी.

आता घोडनवारीचा ब्लॉग आहे तेव्हा या संदर्भात पण प्रश्नांची मांदियाळी खूप असते. रोज शेजारी राहणाऱ्याला दर काही दिवसांनी विचारायच काही जमलय का ? अरे जमलं तर पत्रिका देणार नाही का? अरे काय उत्तर अपेक्षित असते? कदाचित हा प्रश्न पण त्याच प्रश्नांपैकी

Advertisements

नाती / ना-अति / ना-ती

नातं कोणतही असो, एकदम आदर्श असं कधी असतं का?
ना देखावा, ना नाटकीपणा, ना खोटेपणा, सगळंच निस्वार्थी, समजुतदारीचं, सामंजस्याचं खर खुरं, ना रुसवे ना राग ना अपमान कि मान, संपूर्ण विश्वास, ना कोणत्या अपेक्षा… एक निखळ नातं… मैत्रीचं, प्रेमाचं,कोणतंही…
हे असं ideal नसावं कधीच. पण कधी कधी आपण नाती का सहन करतॊ ? माणूस एकटा जगू शकत नाही म्हणून? की त्या मागे त्याचा आणखी दुसरा हेतू असतो?
म्हणजे कधी कधी खेचावं लागतं, नको वाटत असताना पण काही गोष्टी करतो जवाबदारी म्हणून? कर्तव्य म्हणून? कि केलं पाहीजे म्हणून? लोक काय म्हणतील म्हणून?
त्याही पेक्षा आपली आत कितीही घुसमट झाली किंवा फरक पडेनासा झाला तरी ती नाती, ती माणसे आपल्या जगण्यात घेऊन ती वावरतो. ते आपण असतो की नाईलाज असतो ? कि तोडून मुक्त होण्याची हिम्मत नसते? कि तसं जमत नाही ?
ना ती नाती असती, ना अति असे प्रश्न असते.

धागे

सरळ असलेले धागे हळू हळू एकमेकांत गुंफता गुंफता त्यांची वीण किती मोहक दिसते. स्वतःचं अस्तित्व विसरून एकमेकांना पूरक होऊन तो गोफ घट्ट होतो.जणू ते एकमेकांसाठीच आहेत. त्यांचा रंग, पोत, त्याची जाडी रुंदी सगळंच वेगळ असून किती मस्त असतात एकत्र.
नकळत कधी ते धागे सैल होतात आणि उसवून अगदी अलगद वेगळे होतात.मोकळे होतात. पण कधी अचानक त्यांचा गुंता होतो. हे अगदी तिच्या आणि त्याच्या नात्यासारखं.
घट्ट बसलेल्या गाठी बाहेरून सोडवता सोडवता अधिकच घट्ट होतात. आतून सोडवण्याच्या पलीकडल्या असतात. तेव्हा त्यांना एका झटक्यानिशी तोडणंच सोप्पं असते.
त्रास दोन्हीकडे होतोच.
पुन्हा नव्याने कधी गुंफण होतं तर कधी तो गुंता नको म्हणून ते धागे पुन्हा एकत्र येतच नाहीत. समानंतर राहणं किती सोप्पं असते?
कधी मग नव्या धाग्याशी बांधणं होतं तर कधी तसंच एकतारी राहणं.

जगण्याचं कोडं

कितींदा ऐकलंय,वाचलंय
जगणं एक कोडं, आयुष्य एक कोडं.
दुसऱ्याला रीत विचारुन आपलं उत्तरं सापडतंय थोडं ?
ज्याचं त्याचं कोडं वेगळं, रीतवेगळी, उत्तरही वेगळं.
ज्याचं त्याने सोडवायचं, चूक बरोबर असं नसतंच मुळी
सोडवता सोडवता संचित सापडते आपले आपल्याच ओंजळी.

नेहमीचच झालाय

नेहमीचच झालाय,
सगळच हाताबाहेर गेलं
कि जायचं त्याच्याकडे,
कधी रडत, कधी चडफडत,
कधी अगतिकतेने, कधी गरीबासारखे,
कधी भिकारयासारखे, कधी आशेने,
कधी अस तर कधी तसं
जाणे होतच…
मग अनेकदा बोलून दाखवायचं,
सगळा आता तुझ्या चरणी,
तूच काय ते कर बाबा,
सगळी चिंता तुला वाहतो,
तू जे करशील तेच बरोबर असेल माझ्यासाठी.
नंतर हळूच बोलायचं हे हवाय मला. दे रे दे. देरे मला.
नेहमीचच झालाय.

भविष्य कुणाच्या हाती?

काही सुचत नाही,
पुढचं उमजत नाही,
दुःख सावरत नाही,
प्रयत्नाला यश मिळत नाही
मनासारखं घडतं नाही,
वैद्याच औषध पडत नाही लागू,
कळत नाही आयुष्यात कस वागू,
कुणाला नाही मिळत नौकरी,
तर कुणाला नाही सापडत छोकरा किंवा छोकरी
कधी कुठे काळया जादूचा प्रकोप
तर कधी चिंतेने उडालेली असते झोप
घरची मनाची भंग झालेली असते शांती
मलूल होवून जाते जीवन कांती
आणि अशावेळी…
कुठे तरी मार्ग सापडण्यासाठी
चौका चौकात असते पाटी
देवळा बाहेर आणि आत
सापडते हि जमात
TV वर पण मिळतो यांना प्राइम टाइम
यांच्या दुकानात असते लांबच लांब लाईन
जाताना कधी हार, श्रीफळ आणि अगरबत्ती
तर कधी पैशांची सरबत्ती
ग्रह ताऱ्यांना आणि देवाला पटवण्यासाठी
यांच्याकडे असतात जालीम उपाय
यांच्या दुकानातून निघताना मिळते एक यादी
वाचायाचे स्त्रोत्र, करायचे कोणते यज्ञ आधी
कधी कसली शांती तर कधी उतारे
कधी झाडानांही मारा येर-झऱ्या रे
उन्गलीत घाला खडे मोती
मग मनात उमलतात आशेच्या ज्योती
ती तर आधीच आत होती
मग कशाला हवं पाहायला भविष्य ज्योतिषाच्या हाती?

ती आडवी गेली

आज पुन्हा त्याला उठायला उशीर झाला. रात्री उशिरापर्यंत नेटाने नेटवर वेळ घालवायचा नाहीतर मोबाइल वर खेळायचं किंवा चाटायचं (chat करायचं). मग सकाळी जाग येणार कशी?
तसं हे रोजचं आहे. पण आज जास्तच उशीर झाला. त्यातून आज एक महत्वाची क्लाएन्ट मिटिंग आणि अप्रेझल अनाऊन्समेंट होणार होती. सगळं सुरळीत झालं तर संध्याकाळी देवासमोर वाटीभर साखर ठेवावी , आई ठेवते तशी असा विचारही आला. घडाळयाचा धावता काटा बघून तो पण पळायला लागला. सोबत त्रागा आणि चिडचिड. लकी शर्ट चं नेमकं बटन तुटलेलं. आज कोणाचा चेहरा बघून दिवसाची सुरुवात केली असा प्रश्न पडला. किचन मध्ये जाताना बायकोला पाहिलेलं पलंगावर आडव पडून पण त्या आधी बेड वर पहडून समोरच्या आरशात स्वतः चं दर्शन केलेलं सहज रित्या विसरला तो. आता बायकोला फर्मान हातातली कामं बाजूला टाकून शर्टचं बटन लावण्याचं. उशीर झाला की नेमकं असा काही होतं कि खोळंबा होतोच. विश्वाचा अबाधित नियमच आहे तो . लगबगीनं शूज घालताना लक्षात आल की पॉलीश करायचं आहे. आता अजून ५ मिनटे जाणार. स्पाईडर म्यान च्या वेगाने जणू तो जिना उतरला.
तेव्हड्यात ती आडवी गेली आणि त्याला स्पीड ब्रेकर लागला. डोक्यात झिनझिणी आली. त्याने तिच्याकडे एक जळजळीत कटाक्ष टाकला. तिच्या त्या काळ्या केसाळ कातडीला ती नजर जाणवली . ती हि त्याच्याकडे तिचे करडे डोळे रोखून गुरगुरून घुश्यात बघू लागली. काय सांगाव , तीही तिच्या कुणा महत्वाच्या कामाला जात असावी आणि तो मनुष्य तीच्या वाटेत आडवा आला. पण तीने चपळतेने त्याला तिचा रस्ता काटू दिला नाही. गेल्या वेळेला ती आडवी गेली त्या दिवशी एक क्लाएन्ट गेला होता त्याचा . आता चार पाऊले मागे यायला त्याचं तन तयार नव्हते. समोर मोर्निंग वाल्क करणाऱ्यांपैकी कुणी पहिल तर, सोसायटी मध्यल्या कुणी बघितलं तर… या अपशकुनाने त्याच्या मनात चर झालं. आज किती महत्वाची काम व्हयाची होती आणि ती आडवी गेली . मन अधिकच खट्टू झालं, मनीमाऊने याच्या मनाचा आता पूर्ण ताबा घेतला.
समोरच्या रस्त्यावर तशीही रिक्शा मिळत नाही लवकर , पण आज त्याचं बिल त्या काळ्या मांजरावर.
ब्रिज वरून फलाटावरून हवी असलेली ट्रेन जाताना पाहिली, चढायला न मिळालेल्या त्या ट्रेन चं खापर त्या काळ्या मांजरावर.
नेहमीचा बूट पोलिश वाला नव्हता आज , त्याचं तिथं नसण्याच पातक काळ्या मांजरावर.
मिटिंग झाली खरी पण डील साईन नाही झाली, त्यासाठी पुन्हा नंतर अजून एक मिटिंग स्केड्यूल करावी लागणार होती. पुन्हा त्याच्या डोक्यात तीच घोळू लागली .
लंच ब्रेक नंतर होणारं अप्रेझल अनाऊन्समेंट उद्या व्हाव असं त्याला वाटू लागलं , आणि जेवताना कचकन मिरची चावली गेली,कारण अर्थातच ती. संबंद दिवस त्या मनी ने त्याच्या मनाचा ताबा घेतलेला. लक्ष होतं कुठे जेवणात.
तेव्हड्यात कुणी सांगितलं, बॉस ला अचानक मीटिंग आल्याने अप्रेझल अनाऊन्समेंट होणार नाही.
नशीब तितकं वाईट नाही असच वाटलं त्याला. सुटकेचा निः श्वास टाकला राव त्याने.
पण दोन तासातच अप्रेझल लेटर टेबलावर ठेवलं असिसटन्त म्यनेजरने.छातीत धस्स झालं. ती आठवली.
लेटर उघडलं, इतरांप्रमाणेच पगार वाढ मनासारखी नव्ह्ती. पण प्रमोशन झालं. पदोन्नती होती पण पगार वाढ खुरटलेली. अपेक्षेप्रमाणे… पण तरीही या कमी वाढलेल्या पगाराची जवाबदारी आज तिची होती.
घरी आल्यावर बायको ला सांगितल्यावर तिने मात्र देव जवळ दिवा लावताना एक वाटी साखर ठेवली. तेव्हा वाटलं बायको असावी तर अशी. सगळ्यात गोड मानणारी.
रात्री जेवण तसं गेलच नाही त्याला, मनात सकाळची काजळी अजून होती.
झोपताना उगीच वाटलं त्याला, काय झालं असतं चार पाऊल मागे गेलो असतो.
किवां मीच घाईत चालायला नको होतो, ती दिसली असती आधीच वाटेत तर मीच थोडं धावलो असतो वेगात. आजचं हे सगळं जे मनासारखं नाही झालं याला कारण ती आडवी गेली.

बोचणारा काटा

बोचणारा काटा आपण कुरवाळत बसत नाही, तो मुळासकट काढायचा असतो आणि आपण तो उपटून काढतोच.
तेव्हाच त्याची वेदना संपते. मात्र हा नियम सर्वत्र लागू नाही होत.
बोचणार दुःख मात्र आपण अगदी मनापासून कुरवाळतो, त्याला दूर करताना कमालीचे असह्य असतो.त्याला दूर करताना होणाऱ्या वेदनेची कल्पनाही अस्वस्तच करते.
कधी कधी वाटते त्या दुःखाच्या वेदनेत स्वतःला गुरफटून ठेवण्यातच आपली धन्यता मानणारे कमी नाहीत.
कारण त्यातून बाहेर पडायच नसते. अगतीकपणे स्वतःच आपल्या जपलेल्या जखमेवरची खपली काढून फुंकर मानायची सवय झालेली असते. ती बहुदा मोडायची नसते.
मेंदूला आणि मनाला त्याची गुंगी चढलेली असते. त्या नशेत झिंगायचं व्यसन नकळत जडलेलं असते. त्या धुंदीतून बाहेर पडण अशक्य नसते असं नाही, पण तस करायचं नसते. दुःख असते निसटलेल्या सुखाचं. दुःखाची पारायणं म्हणजे त्या निसटलेल्या सुखाची काल्पनिक आवर्तनं. त्यात डुंबायला मन सारखं वाहवत राहते.
बोचऱ्या थंडीत तब्बेत बिघडतेच, कारण तो सुखावणारा गारवा नसतो. कडाक्याच्या थंडीच्या माऱ्यात गारठून मृत्यूच ओढवतो, थंड हवेच्या झुळकीचा शहारा मिळत नसतो.
मन घट्ट करून या दुःखाच्या धुक्यातून स्वतःच बाहेर पडायचं असते. मनावरच मळभ आपणच दूर करायचं बोचणाऱ्या काट्या परी…

जीव निर्जीवातला

असं होतच सगळ्यांच्या बाबतीत…
किती तरी गोष्टींमध्ये जीव गुंतून जातो. पेन, कंपास पेटी, तीच ती बसायची खुर्ची, एखादा मनापासून आवडलेला लकी शर्ट, डायरी, पाणी पिण्यासाठी तोच तो स्वतःचा स्वतंत्र ग्लास, रेडिओ, जुनी खेळणी, वगैरे . अशा कितीतरी निर्जीव वस्तूंमध्ये आपला जीव आपल्या नकळत अडकून जातो. अशी वस्तू हरवली, तुटली, बिघडली किंवा त्या वस्तुचं काही बर-वाईट झालं की मात्र मनही हळवं होतं. ती वस्तू गेल्याचं दुःख अनेकदा अनावर होतं. अश्रूही असतात साथीला. काहीतरी विपरीत घडलं , जीवनात नसती पोकळी झाल्याचा भाव निर्माण होतो.
अनेक वर्ष होवूनही ती वस्तू सोबत नसल्याची जाणीव असते. त्या वस्तूवरील प्रेमाचे न विरहाचे किस्से अनेकदा लोकांना सांगतो. ती वस्तू आठवण म्हणून मनात कायमची घर करून गेलेली असते. कधी काळी जीवापाड जपलेली ती वस्तू आपल्याबरोबर नाही, याची खंत राहतेच.
का? कशासाठी?
अशा वस्तूंवर इतकं प्रेम?
हाडा-मासाच्या माणसांवरही असा लोभ जडत नाही अनेकदा. जीवंत माणसे, आसपास असताना दुःखाचे कारण बनतात अनेकदा . दुखावले जातो आपण अनेकदा .
निर्जीव वस्तुंच बरं असते, त्या आपल्याला तसा त्रास देत नाहीत, त्यांच्या आपल्याकडून काहीच अपेक्षा नसतात. आपल्याला हव तस त्यांना वापरता येते, ठेवता येते .
म्हणून कदाचित त्या सतत हव्या हव्याशा वाटतात. त्यांची साथ- सोबत हवीशी वाटते.
गंमत आहे न? विचार केला तर आपला जीव अशा कितीतरी निर्जीव वस्तूंमध्ये कितींदा अडकलाय याची एक यादी नक्की बनेल.

आम्ही आधुनिक विचारांचे ?

आम्ही आधुनिक विचारांचे ? – भाग १

काळ बदलतोय, आणि सोबत आम्ही सुद्धा… त्या सोबत संकल्पना, विचार, संस्कृती, वागणूक सगळच.
शिक्षण, जागतिकीकरण, पाश्चात्य संस्कृतीचा प्रभाव, विचारांची मोकळीक, आणि तत्सम खूप कारणे.
आता मग काय… आम्ही सुधारक किंवा सुधारलेले, पुरोगामी विचारांचे, आम्ही सुशिक्षित, स्वतंत्र विचारांचे, पुढारलेले, forward, आम्ही हे, आम्ही ते…
आमचा देश… भारत देश… जिथल्या सभ्यतेचे, संस्कारांचे, संस्कृतीचे गोडवे गाता आमची मान अभिमानाने अनेकदा उंचावते. कधी कधी जुन्या रीती- भातींना आमचा विरोध असतो, पण तो सुद्धा आमच्या सोयीनुसार.त्या बद्दल सविस्तर विश्लेषण करूच पुढे वेगवेगळ्या भागात…