जगण्याचं कोडं

कितींदा ऐकलंय,वाचलंय
जगणं एक कोडं, आयुष्य एक कोडं.
दुसऱ्याला रीत विचारुन आपलं उत्तरं सापडतंय थोडं ?
ज्याचं त्याचं कोडं वेगळं, रीतवेगळी, उत्तरही वेगळं.
ज्याचं त्याने सोडवायचं, चूक बरोबर असं नसतंच मुळी
सोडवता सोडवता संचित सापडते आपले आपल्याच ओंजळी.

Advertisements

नेहमीचच झालाय

नेहमीचच झालाय,
सगळच हाताबाहेर गेलं
कि जायचं त्याच्याकडे,
कधी रडत, कधी चडफडत,
कधी अगतिकतेने, कधी गरीबासारखे,
कधी भिकारयासारखे, कधी आशेने,
कधी अस तर कधी तसं
जाणे होतच…
मग अनेकदा बोलून दाखवायचं,
सगळा आता तुझ्या चरणी,
तूच काय ते कर बाबा,
सगळी चिंता तुला वाहतो,
तू जे करशील तेच बरोबर असेल माझ्यासाठी.
नंतर हळूच बोलायचं हे हवाय मला. दे रे दे. देरे मला.
नेहमीचच झालाय.

वासूनाका

वासूनाका
भाऊ पाध्ये
पहिली आवृत्ती १९६५

१८२ पानांच्या या पुस्तकात मानवी जीवनाची वेगळी वास्तविकता मांडली केली आहे.
किती घाण, किती वाईट , बिभस्त ,अश्लील , उकिरडयाची अर्वाच्य भाषा , स्वैराचाराची राजरोस केलेली बतावणी एक न अनेक शब्द कमी पडतील. पण अंगावर काटा आणणारे हेच वास्तव रेखाटण्याची सचोटी भाऊंनी कमालीने हाताळली आहे. त्या उग्र कोंडत कुबट दर्पात वाचताना आपण कुठेही नाक बंद करत नाही कि आपल्याला त्याचा किळस वाटत नाही. असतो तो समोरचा उकिरडा, मानवी मनाचा आचरणाचा उघडा आरसा… त्यात आपण चालत असतो पण आपली वासना चाळवत नाही हेच विशेष.

कशाला हपापलेली असतात माणसे ?म्हणजे नेमकी कसली भुक ? वासना ?नीती अनीतीच्या आकलना पलीकडलं सगळं. पाप पुण्याच्या व्याख्येला चूक बरोबरच्या चोकटीत न बसणारं गणित. त्याची पदावलीच वेगळी.

‘वासूनाका’ हा मुंबईत वालपाखाडीत कुठेतरी घडतो. पण प्रत्यक्षात तो सगळीकडेच असतो. सगळीकडे म्हणजे अगदी प्रत्येकाच्या मनात.
आम्ही नाही त्यातले म्हणणारे भले भले तिथेच सापडतात. काहीजण राजरोस नाक्यावर उभे असतात तर काही ‘सुमडीत लोमाडी ‘ प्रमाणे.
काहींची हिम्मत नसावी होत. घरंदाज आणि इज्जतदार च्या बिरुदाखाली आवंढे गिळत असतात.पण घश्याला कोरड तर अब्रूदार वर्गालाही पडतेच. अगदीच लहर आली तर इकडे तिकडे पाणपोई किंवा तत्सम स्त्रोत मिळवत असतील पण ताकास तूर लागू देणारे आहेतच की.
वासुनाक्यावरची मंडळी सगळीच रिकामा न्हावी कुडाला तुंबड्या लावी गटातली नसतात.
असे लोक पैसा जितका छंद ही तितकाच जोपासतात. जे असतात ते साधली तर शिकार नाहीतर भिकार ही चालवणारे असतात. सगळा सौदा वेगळाच.

‘वासूनाका’ एका विशिष्ट टोळक्यांचा नाही, तर सगळ्यांची उघड आणि झाकलेली मानसिकता दाखवतो.
६०-७० च्या दशकापासून ती ‘जैसे थे वैसे’ च आहे .

लिहिण्याची शैली एकदम खुमासदार. मराठी, हिंदी, इंग्रजी, उर्दू सगळा गोतावळा चपलख बसतो.
आचरट आणि टपोरी शब्दसंपदा आपली शब्द संपदा समृद्ध करते वेगळ्या पद्धतीने. आता २०१० च्या दशकात वाचलं तर आपल्या शब्द गंगेत भर पडते.
creativity ची परिसीमा … उत्तम उपमा अलंकारांचे उदाहरण जणू.
केशरवडी, लंगडी घूस, त्रेपन्न टिकली ,किंवा पुथपाथ वरची सायराबानू ,पावशेर नवटाक.
सु किंवा भानू , पेरी फर्नांडीस किवां बकुळा आपण मनात रेखाटतोच.
तिथल्या पात्रांची नावेही तितकीच बिलंदर… पोक्या , चम्या, सोम्या, डाफ्या, टण्या, गोम्या, बश्या, फोम्ण्या पासु, बाबल, बारक्या.

अश्लील,अस्तव्यस्त वाचून अंगावर आलेल सत्य वाचताना हसायला आल्याशिवाय राहवत नाही . भंकसपणा is the ultimate word.
या सगळ्या पात्रांना भेटायाला, तिथला उन्म्मतपणा अनुभवायला वालपाखाडी ला भेट दयाविशीच वाटते.
battery charge होते वेगळ्या अर्थाने. संदर्भ वेगळ्या पद्धतीने समोर येतात आणि आपलं विचारचक्राला वेगळी दिशा मिळते.
कळकट डबक असतच. ते किती काळं किती खोल याची शहानिशा फार तोकडी पडते.
काळ बदलाय. पूर्वी लेण्या होत्या आहेत, ग्रंथ असावेत-आहेत , मासिक होते-आहेत , फोटो होते-आहेत, कुंटण खाना होता-आहे. विडीओ लायब्ररी होत्या आहेत . आता तंत्रज्ञान प्रगत झालंय , पर्याय वाढलेत , साधनं वाढली आहेत. चोकातला वासूनाका आता कॉम्पुटर , मोबाईल,मुळे सर्वत्र तो एका click वर विसावला आहे. पण रुपडं पालटलं तरी आत्मा तोच जो वासूनाका दाखवतो.

भविष्य कुणाच्या हाती?

काही सुचत नाही,
पुढचं उमजत नाही,
दुःख सावरत नाही,
प्रयत्नाला यश मिळत नाही
मनासारखं घडतं नाही,
वैद्याच औषध पडत नाही लागू,
कळत नाही आयुष्यात कस वागू,
कुणाला नाही मिळत नौकरी,
तर कुणाला नाही सापडत छोकरा किंवा छोकरी
कधी कुठे काळया जादूचा प्रकोप
तर कधी चिंतेने उडालेली असते झोप
घरची मनाची भंग झालेली असते शांती
मलूल होवून जाते जीवन कांती
आणि अशावेळी…
कुठे तरी मार्ग सापडण्यासाठी
चौका चौकात असते पाटी
देवळा बाहेर आणि आत
सापडते हि जमात
TV वर पण मिळतो यांना प्राइम टाइम
यांच्या दुकानात असते लांबच लांब लाईन
जाताना कधी हार, श्रीफळ आणि अगरबत्ती
तर कधी पैशांची सरबत्ती
ग्रह ताऱ्यांना आणि देवाला पटवण्यासाठी
यांच्याकडे असतात जालीम उपाय
यांच्या दुकानातून निघताना मिळते एक यादी
वाचायाचे स्त्रोत्र, करायचे कोणते यज्ञ आधी
कधी कसली शांती तर कधी उतारे
कधी झाडानांही मारा येर-झऱ्या रे
उन्गलीत घाला खडे मोती
मग मनात उमलतात आशेच्या ज्योती
ती तर आधीच आत होती
मग कशाला हवं पाहायला भविष्य ज्योतिषाच्या हाती?